Wszystkie tłuszcze są mieszaniną kwasów tłuszczowych i dzielimy je na 3 grupy:
GRUPA 1: KWASY NASYCONE – są głównie w tłuszczach zwierzęcych (smalec, wędliny, masło) i wykorzystywane przez organizm jako źródło kalorii. Ich nadmiar powoduje wzrost cholesterolu we krwi i miażdżycę.
GRUPA 2: KWASY JEDNONIENASYCONE – są to w większości kwasy omega -9. Znajdujemy je w oliwie z oliwek, oleju z rzepaku, arachidowym, z awokado oraz olejach rybich. Obniżają poziom cholesterolu we krwi. Olej z rzepaku zawiera taką samą ilość kwasów omega -9, dlatego nazywany jest oliwą północnej Europy
GRUPA 3: KWASY WIELONIENASYCONE = Niezbędne Nienasycone Kwasy Tłuszczowe (w skrócie NNKT).
Nazwane zostały „niezbędnymi”, gdyż organizm ludzki nie potrafi ich wytwarzać. Obecne są w olejach roślinnych i rybich. NNKT są budulcem do tworzenia błon biologicznych każdej komórki naszego ciała oraz regulują różne procesy fizjologiczne, w zależności od tego, do której rodziny kwasów należą.
W NNKT wyróżniamy rodziny omega-3 i omega-6:
- rodzina omega -3: kwasy omega-3(występują głównie w oleju lnianym ,z dzikiej róży, czy konopnym),działają przeciwzapalnie,przeciwzakrzepowo, przeciw-nowotworowo, obniżają poziom wolnych trójglicerydów we krwi, działają przeciw arytmii serca.
- kwasy omega -6 (obecne w dużej ilości w oleju z wiesiołka, ogórecznika, słonecznikowym, winogronowym), obniżają poziom cholesterolu we krwi.
Nienasycone kwasy tłuszczowe mogą występować w dwóch konfiguracjach geometrycznych zwanych izomerami: izomer cis, izomer trans.
W naturalnych,świeżych tłuszczach kwasy nienasycone występują w konfiguracji cis i kształtem przypominają litery V lub W, dzięki czemu zbudowane z nich błony komórkowe prawidłowo funkcjonują.
Formy trans -o prostej, sztywnej budowie – są szkodliwe dla człowieka, działają agresywniej niż kwasy tłuszczowe nasycone, podwyższają stężenie „złego” cholesterolu we krwi, wywołują miażdżycę (szybciej niż kwasy nasycone), zakłócają funkcje rozrodcze organizmu. Izomery trans powstają z izomerów cis pod wpływem temperatury czynników fizycznych i chemicznych, np. w procesie przemysłowego utwardzania tłuszczów – w produkcji tłuszczów cukierniczych frytur i margaryn.
Wszystkie organizmy żywe zbudowane są z komórek. Każda komórka otoczona jest BŁONĄ KOMÓRKOWĄ oddzielającą ją od sąsiednich komórek. Wewnątrzkomórkowe organella (np. jądro zawierające geny) także otoczone są błonami.
Błony komórkowe zbudowane z tłuszczów zawierających NNKT w postaci cis są płynne, elastyczne, nie pękają i dzięki temu prawidłowo funkcjonują. Błony biologiczne z wbudowanymi izomerami trans są cieńsze znacznie mniej płynne, nieelastyczne, sztywne i nie są w stanie prawidłowo kierować przepływem substancji do i z komórki. Komórka buduje swoje struktury z takich kwasów tłuszczowych jakie są jej dostarczane z pożywieniem. Niestety nasza dieta ,złożona jest w dużej mierze ze zwierzęcych tłuszczów nasyconych i trans, które, tak jak kwasy trans , mają prostolinijne cząsteczki. Długotrwały niedobór NNKT prowadzić może do zakłócenia wielu procesów życiowych. Dostarczanie organizmowi naturalnych NNKT w postaci izomerów cis jest pomocne w zachowaniu zdrowia.
Oprócz funkcji budulcowych, kwasy NNKT pełnią jeszcze inne funkcje w organiżmie – regulują wiele procesów fizjologicznych (transport i metabolizm innych tłuszczy, cholesterolu, krzepliwość krwi, odpowiedzi immunologiczne). W zależności od rodziny do której należą, pełnią inne funkcje w organiżmie, dlatego ważne jest, by były w diecie w odpowiednich proporcjach. Najważniejszych dla zdrowia człowieka rodziny to kwasy omega-3, omega-6, omega-9.
Prawidłowa proporcja kwasów omega-3 do omega-6 wynosi 1:3, czyli kwasów omega -6 powinno być około 3 razy więcej niż omega-3 (naukowe publikacje medyczne podają , że proporcja ta powinna wynosić od 1:1do1:5).
SKUTKI NADMIARU KWASÓW OMEGA – 6
W naszej diecie stosunek omega-3 do omega-6 jest zaburzony i wynosi od 1:15 do 1:20. Tak duża i długotrwała przewaga kwasów omega-6 w organiżmie nie jest dla zdrowia obojętna. Z kwasów omega-6 powstają bowiem związki prozapalne, więc gdy w organiżmie jest ich ciągły nadmiar, prowadzić to może do nadmiernej skłonności do stanów zapalnych i alergicznych organizmu, zachwiania równowagi immunologicznej, nadmiernych podziałów komórek nowotworowych. Kwasy omega-3 przekształcane są natomiast do związków przeciw zapalnych i hamujących podziały komórek nowotworowych.
SKUTKI NIEDOBORÓW KWASÓW OMEGA – 3
Niedobór kwasów omega – 3 (kwas alfa -linolenowy) w diecie sprzyja wielu chorobom (nowotworom, stanom zapalnym, atopiom, alergiom, ADHD i nadpobudliwości dzieci). Przy niedoborze kwasów omega-3 mogą uwidaczniać się : łuszczenie się skóry, zmiany skórne, mniejsza odporność na infekcje wzmożone pragnienie, niedobór płytek krwi, nadciśnienie bezpłodność, zachamowanie wzrostu u dzieci.
